Kazak tüylenmesi nasıl geçer? Kumaşına göre temizle ve önle

Kazak tüylenmesi, kumaşa tutunan tüy toplarını kesince ya da tarayınca geçer: akrilik, polyester ve karışım kazaklarda tüy toplama makinesi, yün ve kaşmirde kazak tarağı kullan, geride kalan tüyü de yapışkanlı ruloyla topla. Topların çabuk geri gelmemesi için kazağı ters çevirip filede, yün ya da hassas programda yıka ve kurutma makinesine atma.

Sentetiği kes, yünü tara: kumaşına göre tablo

Tüy topu kir değil, kazağın kendi lifi. İplikteki kısa liflerin uçları sürtündükçe yüzeye çıkar, birbirine dolanır ve küçük toplar olur; toplar da kumaşa birkaç lifle bağlı kalır. Tekstilde buna boncuklanma deniyor. Bu yüzden tüylenme yıkamakla ya da bir sıvıyla geçmez: topu ya keser ya da tarayıp koparırsın.

Hangisini seçeceğine lif karar verir. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan bir çalışmada aktarıldığına göre doğal lifler sentetiklerden zayıftır; bu yüzden doğal lifli kumaşta yüzeydeki toplar sentetiklere göre daha kısa sürede kopar. Akrilik ve polyester gibi güçlü liflerde top kumaşta daha uzun kalır ve birikir. Aynı çalışmaya göre farklı liflerin karışımı da tek bir liften yapılan kumaştan genelde daha çok tüylenir.

Kural buradan çıkıyor: yünde ve kaşmirde topu tarakla al, akrilikte, polyesterde ve karışımlarda makineyle kes.

Tüy toplama makinesi, tarak, bant: hangisi nasıl kullanılır

Hangi aleti kullanırsan kullan, kazak kuru olsun ve düz bir masada dursun. Üstündeyken ya da elinde tutarken çalışırsan kumaş kıvrılır, alet ilmeği yakalar.

Tüy toplama makinesi, delikli bir başlığın altında dönen bir bıçaktır: deliklerden içeri giren topu keser. En hızlı yol bu, ama aynı delikler gevşek örgünün ilmeklerini de içeri alabilir. Şöyle kullan:

1. Kazağı masaya ser ve elinle düzelt, gerdirme; gerilen örgünün ilmekleri başlığa girer.
2. Önce görünmeyen bir yerde dene: etek ucunun iç yüzünde ya da dikiş payında.
3. Makineyi yüzeye yatır ve bastırmadan kısa hareketlerle gezdir. Tüylenmiş yerin üstünden birkaç kez hafifçe geçmek, bir kez bastırmaktan iyidir.
4. Dikişlerin, düğmelerin ve ribana kenarlarının üstünden geçme; oraları tarakla hallet.
5. Başlığın yüksekliği ayarlanıyorsa kalın örgüde en yükseğini seç ve tüy haznesini sık sık boşalt.

Kazak tarağı ince ve sık dişli küçük bir taraktır; yün ve kaşmirde en nazik yol budur. Kazağı düz tut, tarağı tüylenen yerde tek yönde, kısa ve hafif darbelerle çek; toplar dişlere takılıp kalkar. Tiftik ve angora gibi tüylü örgülerde yalnız tarak kullan, o da çok hafif: sert tararsan kazağın tüylü yüzeyini de dökersin.

Jilet ve makas son çare. Jileti yalnız sweatshirt ve eşofman gibi sık ve düz yüzeylerde, kuru kumaşta, yüzeye yatık tutarak hafifçe kaydır; yumuşak örgüde ipliği keser. Kalın örgüde birkaç iri top varsa makasla tek tek kes: topu parmağınla hafifçe kaldır, tabanından kes, ipliğe dokunma.

Yapışkanlı tüy toplama rulosu ya da geniş bir bant, kopmuş topları ve gevşek tüyü alır ama kumaşa tutunan topu almaz. Onu makineden ya da taraktan sonra son iş olarak kullan; koyu renk kazakta kalan tozu da o toplar.

Topları parmaklarınla çekip koparma. Topu tutan lifler ipliğin içinden gelir; çektikçe yüzeye yenilerini çıkarır, bir sonraki topun malzemesini hazırlarsın.

Tüylenmeyi yavaşlat: sürtünen yerler, yıkama, kurutma

Toplar rastgele çıkmaz. Aynı çalışmaya göre üst giysilerde en çok yakada, dirseklerde ve kol hareket ederken gövdeye değen koltuk altlarında yoğunlaşır. Kendi kazağında buna çanta askısının sürttüğü yanı, masaya dayadığın ön kolları ve emniyet kemerinin geçtiği yeri ekle.

Bu yerleri korumanın yolu sürtünmeyi azaltmak. Omuz çantasını hep aynı omzuna takma. Aynı kazağı haftada birkaç gün giyiyorsan sürtünmenin hepsi ona düşer. Giydiğin günleri gussy'de işaretliyorsan dolabını En çok giyilen'e göre sırala: yükü hangi kazağın taşıdığını görür, yanına bir ikincisini koyup sırayla giyersin.

Yıkama da bir sürtünme turu; aynı çalışma tüylenme miktarının yıkama, kuru temizleme ve sert fırçalama gibi bakım koşullarına göre değiştiğini söylüyor. Kazağı yıkarken:

• Ters çevir: tamburdaki sürtünme dış yüze değil iç yüze gelsin.
• Çamaşır filesine koy; kot, havlu, fermuarlı ya da cırtlı parçalarla aynı makineye atma.
• Etiket izin veriyorsa yün ya da hassas programı seç ve sıkmayı düşür.
• Her giyişten sonra yıkama. Ter ya da leke yoksa yünlüyü yıkamak yerine bir gece sandalyenin arkasında havalandır.

Kurutma makinesinde kazak sıcak tamburda dakikalarca döner ve öbür çamaşırlara sürtünür; akrilik ve karışımlarda bu sürtünmenin bıraktığı toplar kumaşta kalır. Örgüleri havlunun üstüne düz serip kurut, yünlüyü asma: ıslak yün askıda uzar. Sezon bitince kazakları temiz ve katlı kaldır; kumaşa göre saklama tablosu yazlık kışlık değişimi yazısında.

Tüylenmeyen kazak var mı: alırken dört şeye bak

Hiç tüylenmeyen örgü yok. Kazak ipliği kısa liflerin bükülmesiyle yapılır ve aynı çalışmaya göre bu tür liflerin hepsinde sürtünmeyle biraz boncuklanma görülür. Fark, topun ne kadar çabuk çıktığında ve kumaşta kalıp kalmadığında.

İnce ve yumuşak lif daha çok top verir; çalışmaya göre ince liflerden yapılan iplikler daha çok boncuklanır. Kaşmirde ve ince merinosta top görmek bu yüzden şaşırtıcı değil, tarakla alınır. Mağazada dört şeye bak:

1. Etiket: tek lif mi, karışım mı? Yüzde 100 yün, kaşmir ya da pamuk da tüylenir ama topları daha çabuk kopar. Akrilik ya da polyester katılmışsa toplar kumaşta kalır; farklı liflerin karışımı da genelde daha çok tüylenir.
2. Örgü: Kazağı iki elinle hafifçe gerip ışığa tut. İlmeklerin arası açılıyorsa örgü gevşek; gevşek örgüde lifler yüzeye daha kolay çıkar.
3. İplik: Düzgün, sıkı bükülmüş, birkaç kat iplikten yapılmış örgü daha geç tüylenir; kabarık, tüylü iplik daha çabuk. Kolun iç yüzünü başparmağınla birkaç kez ov: yüzey hemen kabarıyorsa lifler yüzeye kolay çıkıyor demektir.
4. Ağırlık: Aynı kumaştan iki kazaktan ağır ve dolgun olanını seç. Çalışmaya göre kumaşın birim ağırlığı arttıkça boncuklanma eğilimi azalır.

Sık sorulan sorular